Het bedrag dat op een bepaald moment in de boedel beschikbaar is. Dit is niet automatisch het bedrag dat aan schuldeisers kan worden uitgekeerd, omdat bijvoorbeeld faillissementskosten en boedelschulden nog moeten worden betaald.
Bij het lezen van een faillissementsverslag lijkt een positief saldo vaak het duidelijkste cijfer. Toch laat het alleen een stand zien binnen de gebruikte financiële administratie. Er kunnen nog kosten, verplichtingen en aanspraken van derden openstaan. Om de betekenis te begrijpen, moet u daarom zowel de peildatum als de toelichting bij de afwikkeling bekijken.
Een saldo hoort bij een moment
Een banksaldo verandert zodra geld wordt ontvangen of betaald. Tijdens een faillissement kunnen verkopen, incasso’s, kosten en andere afrekeningen elkaar opvolgen. Het bedrag uit een verslag is daardoor niet noodzakelijk het saldo van vandaag.
Kijk of de curator een rekeningstand, beschikbaar bedrag of een anders omschreven financieel saldo noemt. Die begrippen kunnen binnen een document een eigen betekenis hebben. De kop van de tabel en eventuele opmerkingen zijn daarom onderdeel van het cijfer.
Ook de datum moet worden gelezen in samenhang met de verslagperiode. Een document dat in december online verschijnt, kan een financiële stand van eind november bevatten. De publicatiedatum schuift die peildatum niet vanzelf op. Bij een vergelijking moet voor beide bedragen duidelijk zijn welk moment wordt bedoeld.
Ontvangsten en saldo zijn verschillende cijfers
Het totaal aan gerealiseerde ontvangsten kan hoger zijn dan het actuele saldo. Dat is normaal wanneer gedurende de procedure al kosten of andere bedragen zijn betaald. Een saldo zegt dus niet hoeveel de curator in totaal heeft geïnd of verkocht.
In een fictief voorbeeld ontvangt de boedel gedurende een periode € 50.000 en wordt € 18.000 betaald. Een beginsaldo, de aard van de uitgaven en eventuele andere posten bepalen vervolgens hoe het eindsaldo aansluit. Alleen € 50.000 en € 32.000 naast elkaar zien is geen bewijs voor een onjuistheid.
Voorkom ook dubbeltelling. Een verkoopbedrag dat al op de rekening is ontvangen, zit mogelijk al in het saldo. Als u het saldo en diezelfde opbrengst bij elkaar optelt, wordt het geld twee keer meegenomen. Een goed financieel overzicht maakt duidelijk welke posten standen en welke posten geldstromen zijn.
Welke verplichtingen moeten nog worden betaald?
Een positief saldo kan nodig zijn voor lopende kosten of boedelschulden. Denk aan het salaris van de curator en, afhankelijk van de situatie, andere verplichtingen die ten laste van de boedel komen. De juridische grondslag en rang van zulke aanspraken moeten afzonderlijk worden vastgesteld.
Verder kan een ontvangen bedrag samenhangen met rechten van derden. Als bijvoorbeeld een pandhouder aanspraak heeft op een deel van een verkoopopbrengst, is die ontvangst niet uitsluitend door de storting vrij beschikbaar voor gewone schuldeisers.
Daarom is een berekening waarbij alle crediteurenvorderingen simpelweg door het banksaldo worden gedeeld meestal onvoldoende. Zij houdt geen rekening met de verschillende posities en de nog te verrichten afwikkeling. Een uitkering volgt uit de toepasselijke verdeling, niet alleen uit de aanwezigheid van geld op een rekening.
Waarom kan het saldo dalen?
Een daling kan verschillende oorzaken hebben. Er kunnen noodzakelijke kosten zijn betaald, goederen zijn vervoerd of afrekeningen met gerechtigden hebben plaatsgevonden. Ook een correctie van een eerdere boeking kan invloed hebben. De toelichting moet laten zien wat de beweging verklaart.
Een lager saldo betekent daarom niet automatisch dat de afwikkeling slechter verloopt. Soms zijn juist werkzaamheden afgerond waarvoor eerder een verplichting openstond. Andersom bewijst een hoger saldo niet dat een uitkering dichterbij is, bijvoorbeeld wanneer nog grote betwiste aanspraken moeten worden beoordeeld.
Vergelijk bij een opvallende verandering de ontvangsten en uitgaven tussen twee peildata. Vraag naar de ontbrekende aansluiting als die niet uit de stukken blijkt. Vermijd een conclusie over onbehoorlijk handelen op basis van alleen twee saldi zonder de tussenliggende geldstromen.
Een prognose heeft een andere status
De curator kan een verwachting uitspreken over toekomstig beschikbare middelen. Die verwachting kan afhangen van nog niet afgeronde verkopen, procedures of debiteurenincasso’s. Een prognose is daarmee niet hetzelfde als een bestaand saldo.
Let op woorden als verwacht, geraamd, voorlopig of ontvangen. Als een samenvatting een geschatte opbrengst weergeeft als beschikbaar geld, ontstaat een te zeker beeld. Hetzelfde geldt wanneer een ontbrekend bedrag als nul wordt ingevuld. Geen cijfer hebben is een andere situatie dan een vastgesteld nulsaldo.
Een eindafrekening kan bovendien afwijken van eerdere verwachtingen. Dat hoeft niet te betekenen dat een eerdere prognose onzorgvuldig was; de omstandigheden of informatie kunnen veranderen. Van belang is of duidelijk wordt uitgelegd welke aannames zijn aangepast en waarom.
Wat betekent het saldo voor een schuldeiser?
Voor een individuele schuldeiser zijn ook erkenning en rang van de eigen vordering van belang. Een aangemelde claim kan nog worden betwist. Een hoger gerangschikte aanspraak kan een andere uitkomst krijgen dan een concurrente vordering. Hetzelfde algemene saldo kan daardoor voor verschillende schuldeisers iets anders betekenen.
Lees een genoemd uitkeringspercentage altijd met de juiste grondslag. Gaat het om een verwachting of een formele uitdeling? Geldt het voor uw categorie en voor het erkende bedrag? Een percentage uit een ander faillissement biedt geen betrouwbare voorspelling voor uw dossier.
Bewaar daarnaast eventuele eerdere uitkeringen. Bij een vervolgbetaling moet duidelijk zijn wat al is ontvangen en of de nieuwe informatie een totaal of een aanvulling beschrijft. Zo voorkomt u dat een bruto of cumulatief bedrag als nieuwe betaling wordt geboekt.
Een praktische leesvolgorde
Noteer eerst welk saldo op welke datum wordt genoemd. Lees daarna de toelichting over bijzondere aanspraken en nog openstaande kosten. Bekijk vervolgens de ontwikkeling van ontvangsten en uitgaven. Pas daarna kunt u het bedrag verbinden met een verwachting over verdere afwikkeling.
Die volgorde maakt het saldo bruikbaar zonder er meer zekerheid aan te ontlenen dan het cijfer biedt. De belangrijkste vraag is niet alleen hoeveel geld er staat, maar ook welke verplichtingen en rechten nog bepalen wat ermee moet gebeuren.