Een wettelijke procedure waarbij de rechtbank vaststelt dat een schuldenaar in de toestand verkeert dat deze is opgehouden te betalen. De curator krijgt het beheer over het vermogen dat in het faillissement valt en gebruikt dit voor de gezamenlijke schuldeisers.
De rechtbank benoemt een curator en een rechter-commissaris. De curator beheert en vereffent het vermogen dat in de procedure valt, terwijl de rechter-commissaris de wettelijke toezichtstaak uitoefent. De afwikkeling gebeurt voor de gezamenlijke schuldeisers en volgens de toepasselijke rechten. Daarmee is faillissement meer dan een zakelijke mededeling dat een bedrijf stopt.
Een rechterlijke uitspraak is het beginpunt
Een onderneming met betalingsproblemen is niet uitsluitend daardoor al failliet. Ook een aanvraag en een uitgesproken faillissement zijn verschillende gebeurtenissen. Voor de uitspraak moeten de wettelijke voorwaarden worden beoordeeld.
Een onbetaalde factuur bewijst dus niet automatisch dat een rechter faillissement zal uitspreken. De situatie van de schuldenaar en de relevante aanspraken moeten worden onderzocht. Een gewone incassovraag en een faillissementsverzoek hebben een andere functie en procedure.
Na de uitspraak worden gegevens gepubliceerd volgens de geldende regeling. De uitspraakdatum kan verschillen van de datum waarop een registerbericht verschijnt of een platform de melding verwerkt. Het later openbaar worden van een bericht schuift de faillissementsdatum niet vanzelf op.
Welke schuldenaar is betrokken?
De juridische persoon moet duidelijk zijn. Een handelsnaam kan worden gebruikt door een bv, terwijl een groep meerdere werkmaatschappijen heeft. Het faillissement van de ene vennootschap betekent niet automatisch dat iedere onderneming met hetzelfde merk ook failliet is.
Ook een eenmanszaak en een bv hebben een verschillende juridische inrichting. Bij een eenmanszaak is de ondernemer niet een afzonderlijke rechtspersoon naast het bedrijf. Bij een bv moet de positie van de vennootschap worden onderscheiden van die van bestuurders en aandeelhouders.
Een bestuurder is niet alleen door het faillissement persoonlijk aansprakelijk voor alle schulden. Daarvoor kan een eigen grondslag nodig zijn, bijvoorbeeld een geldige borgstelling of een specifieke aansprakelijkheidsvordering. Die vragen moeten apart worden beoordeeld.
Wat verandert in het beheer?
De curator krijgt binnen de wet het beheer over het vermogen dat in het faillissement valt. Een bestuurder kan nog informatie en medewerking moeten geven, maar kan niet zonder meer vrij over dat vermogen blijven beschikken.
Ook contractspartijen moeten hun instructies controleren. Een oude medewerker kan nog praktische kennis hebben, zonder bevoegd te zijn om iedere nieuwe verplichting voor de boedel aan te gaan. Leg bij een nieuwe opdracht vast wie handelt, in welke hoedanigheid en onder welke voorwaarden.
Voor bepaalde handelingen is rechterlijke betrokkenheid nodig. Welke machtiging of goedkeuring geldt, hangt af van het onderwerp. Een algemene zin dat de curator het dossier beheert, geeft niet automatisch het antwoord voor elke verkoop, opzegging of procedure.
Bezittingen en rechten onderzoeken
De curator inventariseert goederen, administratie en aanspraken. Niet alles op een bedrijfslocatie behoort automatisch tot de boedel. Een klant kan eigenaar zijn van een gerepareerd product en een leverancier kan een geldig eigendomsvoorbehoud stellen.
Ook pandrechten, hypotheken en andere bijzondere rechten zijn relevant. De bruto waarde van alle zichtbare spullen is daarom niet hetzelfde als vrij beschikbare opbrengst voor gewone schuldeisers. Verkoop, kosten en juridische aanspraken moeten worden verbonden.
Een vordering op een klant kan eveneens actief vertegenwoordigen. Het boekhoudkundige bedrag is echter niet automatisch volledig inbaar. Betwisting, eerdere betaling en verhaalsmogelijkheden kunnen de uiteindelijke ontvangst beïnvloeden.
De positie van schuldeisers
Een schuldeiser moet de eigen aanspraak onderbouwen en de toepasselijke indieningsinstructies volgen. Bedrag en grondslag moeten duidelijk zijn. Zekerheid, voorrang of eigendom moet afzonderlijk worden gemeld en met de relevante stukken worden ondersteund.
Een ontvangstbevestiging betekent niet vanzelf erkenning. Een claim kan geheel of gedeeltelijk worden betwist en ook de rang kan onderwerp van beoordeling zijn. Bij verdere behandeling kunnen specifieke procedures en termijnen gelden.
Erkenning garandeert bovendien geen volledige betaling. De beschikbare middelen en de wettelijke verdeling zijn bepalend. Wie als eerste meldt, heeft niet uitsluitend door die snelheid een hogere rang dan andere schuldeisers met dezelfde positie.
Werknemers en lopende activiteiten
Een faillissementsuitspraak beëindigt niet zonder meer op hetzelfde moment iedere arbeidsovereenkomst of alle bedrijfsactiviteiten. De curator kan besluiten werkzaamheden tijdelijk voort te zetten of contracten volgens de toepasselijke regels af te wikkelen.
Voor werknemers gelden bijzondere vragen rond opzegging, loon en eventuele overname van betalingsverplichtingen. Die regeling moet worden onderscheiden van de gewone WW en van de positie van zelfstandige opdrachtnemers. Een functieomschrijving alleen beslist niet altijd de juridische arbeidsrelatie.
Een mogelijke doorstart is evenmin al een afgeronde overdracht. Voor klanten, leveranciers en personeel moet concreet worden vastgesteld welke activiteiten en afspraken worden voortgezet. Dezelfde merknaam betekent niet vanzelf dat alle oude verplichtingen meegaan.
Onderzoek en verslaglegging
Openbare verslagen beschrijven de voortgang en bevindingen. De curator kan oorzaken, administratie, transacties en bestuurshandelen onderzoeken. Een geopend onderzoek is nog geen vaststelling van fraude of aansprakelijkheid.
Financiële bedragen moeten met hun peildatum en betekenis worden gelezen. Een saldo is geen uitkeringsbelofte en een verwachte opbrengst is geen ontvangen geld. Een hoofdverslag en financiële bijlage kunnen bij dezelfde verslagperiode horen.
Hoe kan de procedure eindigen?
De wet kent verschillende beëindigingswijzen. Een afwikkeling na uitdeling, een akkoord, opheffing wegens gebrek aan baten en vernietiging van de uitspraak hebben niet automatisch dezelfde gevolgen. Controleer de concrete beslissing en grond.
Faillietverklaring is bovendien niet hetzelfde als juridische ontbinding. Ook het einde van een procedure betekent niet vanzelf dat alle schulden zijn betaald of verdwenen. De rechtsvorm en toepasselijke uitkomst blijven van belang.
Het dossier wordt begrijpelijker wanneer uitspraak, onderneming, vermogen, aanspraken en beëindigingsgrond afzonderlijk worden gevolgd. Zo krijgt een algemene statusmelding niet meer juridische betekenis dan de onderliggende stukken ondersteunen.