Het onderzoek van de curator naar onder meer de administratie, het handelen van bestuurders en transacties rond het faillissement. Daarbij wordt bijvoorbeeld gekeken naar onbehoorlijk bestuur, benadeling van schuldeisers en paulianeuze handelingen.
De curator kan daarmee beoordelen of grond bestaat voor een juridische actie of verdere maatregelen. Het opnemen van een onderwerp in deze rubriek betekent niet dat een onregelmatigheid al vaststaat. Een onderzoek, een ingestelde claim en een rechterlijk oordeel zijn verschillende fasen. De gebruikte aanduiding moet daarom steeds in de context van het verslag worden gelezen.
Welke vragen kunnen aan bod komen?
De curator kan onderzoeken of de administratie voldoende inzicht geeft, hoe belangrijke besluiten tot stand kwamen en welke transacties het vermogen hebben beïnvloed. Ook mogelijke benadeling van schuldeisers of bestuurdersaansprakelijkheid kan aandacht krijgen.
Welke onderwerpen relevant zijn, hangt af van het dossier. Niet ieder faillissement bevat dezelfde transacties of risico’s. Een vaste rubriek in een verslag is daarom geen bewijs dat alle genoemde vormen van onrechtmatig handelen ook werkelijk zijn aangetroffen.
De eerste stap kan bestaan uit het opvragen en ordenen van informatie. Soms ontbreken documenten of moeten gegevens van verschillende partijen worden vergeleken. Een voorlopige status geeft dan vooral aan dat nog geen definitieve conclusie kan worden getrokken.
Administratie als onderzoeksbasis
De boekhouding en bijbehorende documenten helpen het verloop van bezittingen, schulden en betalingen te reconstrueren. De curator kan willen nagaan hoe facturen, contracten, bankmutaties en besluitvorming op elkaar aansluiten.
Een ontbrekend document is niet in ieder geval hetzelfde als bewijs van fraude. Tegelijk kunnen tekortkomingen in administratie juridisch relevant zijn. De aard, omvang en toepasselijke verplichting moeten worden beoordeeld voordat conclusies worden getrokken.
Ook automatisch verwerkte gegevens verdienen controle. Een verkeerde koppeling of onvolledig bestand kan een verschil verklaren. Het onderzoek moet daarom niet uitsluitend op één geïsoleerd totaalbedrag of een onduidelijke samenvatting worden gebaseerd.
Transacties vóór faillissement
De curator kan kijken naar verkopen, betalingen, zekerheden of andere rechtshandelingen die de vermogenspositie hebben veranderd. De timing, tegenprestatie en verhouding tussen betrokken partijen kunnen relevante feiten zijn.
Een transactie vlak vóór de uitspraak is niet uitsluitend vanwege dat tijdstip automatisch onrechtmatig. Voor bijvoorbeeld faillissementspauliana gelden eigen wettelijke vereisten. Ook moet worden onderzocht of schuldeisers zijn benadeeld en welke kennis in de concrete situatie relevant is.
Een lage prijs ten opzichte van een boekwaarde bewijst evenmin zelfstandig een onjuiste verkoop. Boekwaarde en marktwaarde zijn verschillende begrippen. De staat van het goed, marktomstandigheden en andere gegevens kunnen nodig zijn om de prestatie te beoordelen.
Bestuurshandelen en aansprakelijkheid
Een curator kan onderzoeken of bestuurders op een toepasselijke grondslag kunnen worden aangesproken. Daarvoor bestaan verschillende juridische routes met eigen voorwaarden. Een slechte bedrijfsuitkomst is niet automatisch hetzelfde als persoonlijke aansprakelijkheid.
De curator kan informatie vragen over besluiten, financiering, administratie en de gang van zaken. Een verzoek om toelichting houdt nog geen rechterlijke vaststelling in. Ook een formele aansprakelijkstelling blijft een partijstandpunt zolang daarover geen definitief oordeel of andere afwikkeling bestaat.
Een schikking kan praktische en juridische afwegingen weerspiegelen. Zij hoeft niet te betekenen dat iedere gestelde tekortkoming is erkend. Een ontvangen bedrag moet daarom zorgvuldig worden beschreven zonder er een niet vastgestelde schulderkenning bij te verzinnen.
Verschil met oorzakenonderzoek
Het oorzakenonderzoek gaat over de omstandigheden die tot het faillissement hebben geleid. Rechtmatigheidsonderzoek gaat mede over de juridische beoordeling van handelen en mogelijke aanspraken. De onderzoeken kunnen elkaar informeren, maar de begrippen blijven verschillend.
Een plotseling weggevallen klant kan een zakelijke oorzaak zijn. Daarmee is nog niet beslist of een afzonderlijke betaling of administratieve handeling rechtmatig was. Omgekeerd verklaart een mogelijk onjuiste transactie niet automatisch het hele faillissement.
Die scheiding helpt voorkomen dat een algemene economische verklaring als vrijspraak of juist als beschuldiging wordt gebruikt. De curator moet de relevante feiten aan de passende juridische vraag verbinden.
Informatie melden
Wie concrete informatie heeft, kan die met een duidelijke toelichting aan de curator verstrekken. Benoem gebeurtenis, datum, betrokken rechtspersoon en het document waarop u zich baseert. Maak zichtbaar wat u zelf heeft waargenomen en wat een vermoeden is.
Stuur alleen gegevens die voor de melding nodig zijn en gebruik een passend kanaal. Een openbaar document geeft geen onbeperkte rechtvaardiging om allerlei privégegevens te verspreiden. Vermijd bovendien beschuldigingen die verder gaan dan de beschikbare onderbouwing.
Een fictief voorbeeld: u heeft een e-mail over een bepaalde activaoverdracht. Die e-mail kan een relevante aanwijzing zijn, maar zegt mogelijk nog niets over de uiteindelijke uitvoering of betaling. Vermeld daarom zowel het document als de grenzen van wat u eruit kunt afleiden.
Status van de bevindingen volgen
Let op woorden zoals aangevraagd, onderzocht, betwist, aangesproken en afgerond. Een mogelijk claimbedrag is nog geen gerealiseerde opbrengst. Een lopende procedure betekent niet dat een rechter de stellingen al heeft toegewezen.
Ook een label als niet vermeld heeft een beperkte betekenis. Het kan aangeven dat het document over het onderwerp geen informatie bevat. Het is daarmee geen bewijs dat geen onderzoek bestaat of dat elke mogelijke onregelmatigheid is uitgesloten.
Lees opeenvolgende verslagen op datum en context. De uitkomst kan worden aangevuld of gewijzigd na nieuwe informatie. Een zorgvuldige samenvatting behoudt die ontwikkeling en geeft niet meer zekerheid dan de oorspronkelijke bevindingen dragen.