De rechter die toezicht houdt op het beheer en de afwikkeling van het faillissement door de curator. Voor verschillende handelingen heeft de curator toestemming of goedkeuring van de rechter-commissaris nodig.
Het toezicht maakt deel uit van de wettelijke inrichting van een faillissement. De curator verricht de dagelijkse werkzaamheden, terwijl de rechter-commissaris de daarvoor toegewezen rechterlijke taken en bevoegdheden uitoefent. Voor verschillende handelingen kan toestemming, machtiging of goedkeuring nodig zijn. De precieze rol hangt af van de handeling en de procedure.
Toezicht is een eigen taak
Een faillissement raakt meerdere partijen met uiteenlopende belangen. De curator moet het vermogen afwikkelen voor de gezamenlijke schuldeisers en rekening houden met de toepasselijke rechten. Rechterlijk toezicht helpt die afwikkeling binnen het wettelijke kader te laten plaatsvinden.
Dat betekent niet dat de rechter-commissaris ieder telefoongesprek, iedere boeking of iedere feitelijke bevinding zelf uitvoert. Het verzamelen van administratie, inventariseren van goederen en behandelen van dagelijkse vragen behoort tot andere werkzaamheden binnen het dossier. De toezichtstaak moet daarom niet worden verward met de rol van een projectleider van de onderneming.
Evenmin wordt de rechter-commissaris door een benoeming de persoonlijke adviseur van een bestuurder of schuldeiser. Wie een eigen recht wil laten vaststellen, moet nagaan welke procedure daarvoor geschikt is. Een vraag over het faillissement en een inhoudelijke aanspraak tegen de boedel zijn verschillende onderwerpen.
Verschil met de curator en de rechtbank
De curator beheert en vereffent de boedel. De rechter-commissaris houdt daarop toezicht volgens de wet. De rechtbank heeft daarnaast eigen bevoegdheden, zoals beslissingen die niet aan de rechter-commissaris zijn opgedragen. Die rollen mogen niet als uitwisselbare functienamen worden gebruikt.
Een verzoek om ontslag van een curator is bijvoorbeeld een andere kwestie dan het vragen van een machtiging voor een bepaalde handeling. Ook een geschil over het bestaan van een geldvordering kan een eigen gerechtelijke behandeling verlangen.
Controleer daarom bij een besluit wie het heeft genomen en op welke bevoegdheid het berust. De algemene formulering dat ‘de rechter akkoord is’ zegt weinig zonder te weten welke vraag precies is beantwoord. De reikwijdte van een toestemming moet uit de betreffende beslissing worden afgeleid.
Machtiging en goedkeuring
Voor bepaalde handelingen in een faillissement schrijft de wet rechterlijke betrokkenheid voor. De curator kan daarvoor een verzoek doen met informatie over de voorgenomen handeling. De wettelijke vereisten verschillen per onderwerp.
Een machtiging is niet automatisch een definitief oordeel over ieder recht van derden dat bij een handeling kan spelen. Als een partij bijvoorbeeld eigendom stelt te hebben op goederen, kan de inhoudelijke beoordeling daarvan een afzonderlijke vraag blijven. Lees daarom wat wel en niet ter beslissing is voorgelegd.
Bij een praktische afspraak over levering, afgifte of verkoop moet duidelijk zijn welke toestemming nodig is en wie bevoegd is te handelen. Een toezegging van een medewerker van de failliete onderneming vervangt niet vanzelf een vereiste machtiging. Bewaar relevante bevestigingen bij de overeenkomst of het verzoek.
Verificatie en betwiste aanspraken
De rechter-commissaris heeft ook een rol bij de verificatievergadering. Daar worden ingediende vorderingen en eventuele voorrangsrechten behandeld volgens de daarvoor geldende procedure. Een voorlopige vermelding op een lijst is niet hetzelfde als een definitief resultaat voor elk geschilpunt.
Blijft een betwisting bestaan, dan kan een verdere procedure nodig zijn. De verwijzing en procesdata moeten zorgvuldig worden gevolgd. Het feit dat een vordering in een vergadering wordt besproken, betekent niet automatisch dat de rechter-commissaris alle daarmee samenhangende aansprakelijkheids- of betalingsvragen definitief beslist.
Bewaar als schuldeiser uw indiening, bewijsstukken en de berichten over behandeling. Controleer de juiste termijn in het dossier. Een herhaalde e-mail met dezelfde factuur beantwoordt niet noodzakelijk een concreet verzoek om andere onderbouwing.
Een verzoek over een curatorhandeling
Artikel 69 Faillissementswet kent een route voor bepaalde betrokkenen om tegen curatorhandelingen op te komen of een handeling te laten verrichten of nalaten. De toepassing heeft grenzen. Het is geen algemeen middel om persoonlijke rechten tegenover de boedel in iedere situatie vastgesteld te krijgen.
Wie een probleem wil voorleggen, moet het handelen, het eigen belang en de gevraagde maatregel duidelijk omschrijven. Een meningsverschil over beleid, een betwiste vordering en een eigendomsaanspraak kunnen verschillende stappen verlangen. Laat bij twijfel de passende route beoordelen.
Een fictief voorbeeld: u vermoedt dat uw eigendomsgoederen in een verkoop worden betrokken. Dan zijn de identificatie van de goederen, uw contractstukken en de voorgenomen verkoop relevant. Alleen zeggen dat u het niet eens bent met de curator maakt nog niet duidelijk welk recht of welke maatregel moet worden beoordeeld.
Urgentie en termijnen
Sommige handelingen kunnen niet lang wachten. Een verkoop, opzegging of naderende procesdatum kan aanleiding zijn om snel advies in te winnen. Een gewone vraag om uitleg verlengt niet automatisch een wettelijke termijn en stopt evenmin vanzelf de werkzaamheden van de curator.
Leg daarom vast welke datum speelt en welk gevolg u wilt voorkomen. Bewaar de berichten waaruit de urgentie blijkt. Vraag welke formele handeling nodig is in plaats van uitsluitend af te wachten of een algemeen contactbericht wordt beantwoord.
Ook een rechtsmiddel tegen een beslissing heeft een eigen regeling. De juiste termijn en ontvanger moeten worden gecontroleerd aan de hand van de concrete beslissing. Gebruik geen termijn uit een ander soort insolventieprocedure alsof die altijd geldt.
Toezicht in een openbaar dossier herkennen
Een verslag kan vermelden dat een handeling is aangevraagd, toegestaan of nog wordt onderzocht. Houd die fasen apart. Een voorgenomen verzoek is nog geen beslissing en een goedgekeurde handeling betekent niet dat de uitvoering al is afgerond.
De betekenis van de toezichtstaak wordt het duidelijkst wanneer u naar het concrete onderwerp kijkt: welke handeling, welke bevoegdheid en welke beslissing? Met die vragen voorkomt u dat de aanwezigheid van rechterlijk toezicht als een algemene garantie voor iedere uitkomst wordt gelezen.